Anh Thanh
                                                        Phạm-bá-Thăng
... Tôi không thân anh Thanh, nhưng đọc lại bài này bỗng dưng xúc động lạ lùng... xin tặng anh một cành phong lan, loài dị thảo sống trên cây, trên đá mà vẫn cho đời những đóa hoa xinh...
Vơ-hiền-Trang
Anh Thanh có nước da màu nâu xậm, không biết v́ cháy nắng liên tục lâu ngày hay đấy là màu da nguyên thủy của anh. Anh người miền Nam, xưng hô với chị Thanh bằng một đại danh từ nghe là lạ, tao và mày. Tóc anh quăn quăn, mắt tṛn đen lớn, miệng hay nói và giọng th́ nghe sang sảng. Thế hệ tôi, ai học trường Y hay Nha Sài G̣n mà chẳng biết anh. Anh chị và ba đứa nhỏ, hai đứa là em, một là con (nếu tôi nhớ không lầm) trông coi việc giữ xe cho sinh viên của trường. Gia đ́nh anh hành nghề này trước năm tôi vào trường cho đến khi tôi không c̣n được học ở trường, và bỏ cái sân bóng chuyền lại đằng sau lưng.

Anh Thanh có những tính người đáng yêu mà giờ này ngồi nghĩ lại tôi thấy ḿnh và đám bạn cùng lứa khó có, hay nếu không muốn nói rằng không có nữa là đằng khác. Anh đối với chúng tôi trước sau như một, không nịnh hót phỉnh phịa, tâng bốc thả diều, cũng không dèm pha, tố khổ người này người nọ cho dù thay đổi bể dâu. Anh chơi với chúng tôi như một người bạn chân t́nh, không có rào cản của sang hèn học vấn. Anh có trí nhớ thật tài, hơn hẳn tôi là cái chắc. Xe để ở góc nào, nhiều khi ra về tôi c̣n loay hoay t́m th́ anh đă gọi ơi ơí chỉ cho biết. Hôm nay đi xe này, ngày mai đi xe khác, anh cũng vẫn biết mới thật là tài. Liên hệ của người này với người khác, anh rơ mồn một. Đây là xe ông anh, đây là xe đứa em, đấy là xe bồ người chị... nhưng chẳng nghe anh lèo xèo đời tư ai bao giờ ngoài cách nhận biết xe ai. Khi tôi đang ở trại tỵ nạn dọc theo biên giới, nhận được thư nhà, bố tôi có cho biết anh Thanh nhắn lời hỏi thăm v́ nhận ra được bố tôi khi bố vào trường chữa răng bằng chiếc xe đạp của tôi. Lúc ấy tôi có nào nhớ đến anh trong cái cùng khổ của cuộc đời!

Anh ham chơi cũng như cái đám sinh viên Y Nha của chúng tôi dạo ấy. Sân bóng chuyền là nơi tụ họp, từ tờ mờ sáng cho đến sập tối chẳng rơ mặt người. Tội nghiệp chị Thanh có lúc đă than văn, tâm sự xin đừng rũ anh ấy chơi bóng chuyền chung nữa để anh ấy lo giữ xe, kẻo mất một chiếc th́ khổ. Tinh thần thể thao của anh cao lắm! Nắng mưa, sân nóng khô hay ướt nước đọng thành vũng cũng không cản được anh. Vũng nước nào đọng là anh thanh toán ngay, ngồi coi xe mà thấp thỏm đợi chúng tôi kéo ra sân khi giờ trưa hay sau giờ học. T́m vui, chúng tôi đánh độ uống trà đá, anh cũng tham gia mặc kệ xe ra vào tấp nập hay chị Thanh có réo gọi. Thật ra chị Thanh cũng kiên nhẫn như các cô bạn gái của bọn chúng tôi thời bấy giờ, nghĩa là muốn ǵ th́ muốn cũng ráng đợi cho đến khi hết hiệp bóng chuyền. Anh chơi bóng chuyền cũng dỡ như tôi, nhưng gan hơn là thích đấu tay đôi, mỗi người một bên sân, trong khi tôi th́ phải ít ra là đi cặp cho chắc ăn hay chết chung xuồng! Sau này có những lúc buồn mà muốn t́m vui, chúng tôi lại bày đặt ra chuyện đánh độ đi ăn nhậu. Bọn tôi có đi nhậu với anh ở nhà hàng Thanh Bạch đường Lê Lợi mấy lần. Quán Bà Bảy ngay bên cạnh sân bóng chuyền th́ biết bao nhiêu là phen, đếm không xuể. Tôi cũng có đến nhà anh chơi một bận, lâu rồi trí cũng không c̣n nhớ rơ ở đâu v́ đi ḷng ṿng, ngoặt ngẹo đến năm bẩy bận.

Sau này, có lẽ để kiếm thêm cho lợi tức gia đ́nh khi đời sống ngày càng khó khăn, và có lẽ bọn sinh viên gạ gẫm, anh chị có thêm cái "cửa tiệm" bán sách Y Nha khoa ngay chổ cái bàn gỗ bé xíu, nơi anh đựng mấy cái thẻ giữ xe bằng nhôm. Ít ra sách y khoa c̣n được trưng bày trang trọng hơn ở các chợ sách cũ vỉa hè, hay bị đem đi gói xôi. Bọn tôi cũng không ngoài cảnh chung của các sinh viên khác, cũng đem hết quyển này đến quyển khác gửi anh để làm tăng thêm hầu bao tiêu xài trong chương tŕnh "chà đồ nhôm, chôm đồ nhà". Cửa hàng nới rộng thành cửa hàng nhu yếu phẩm, nơi trao đổi gạo, mỳ, đường, bột giặt, vải vóc... thành tiền. Bải đậu xe ngày càng nhiều xe đạp, ăn cắp cũng tăng tỷ lệ theo số xe. Ăn cắp có thể là sinh viên không chừng của thời bần cùng đạo tặc, thỉnh thoảng anh chị lại bị đền do mất xe mà người lạ th́ nào qua nổi mắt anh. Dạo ấy tôi chưa lập gia đ́nh, chưa hiểu nỗi khổ tâm khi miếng cơm của con bị rơi mất.

Sân bóng chuyền thưa dần, đời sống ngày càng khó khăn, bọn chúng tôi lác đác đă có đứa "xuất ngoại", thằng em anh Thanh cũng t́m cách "xuất ngoại" trước tôi nhưng không thành. Tôi có trở lại trường ngay sau ba tháng nếm mùi nhà pha đồng ruộng, anh chị Thanh vẫn cười tươi tṛ chuyện chứ chẳng xa lánh hay xua đuổi như tà. Anh chị có đánh mất ǵ không? Tôi không thấy mất cái t́nh người không thay đổi nơi anh chị.

Mười mấy năm sau, khi về thăm quê nhà trường xưa, định đi một ṿng chụp lại cảnh cũ mà không thực hiện v́ người cũ c̣n đâu! Con tôi hỏi sao bố nó không làm những điều đă hăm hở dự định. Anh chị Thanh chẳng c̣n được giữ xe cho sinh viên Y Nha nữa! Nghe đâu anh đă mất tự năm nào!